Dzisiaj się wspólnie trochę pouczymy. Rzecz będzie o parametrach oddechowych związanych z terapią CPAP, które warto znać.
Oczywiście nie opisuje tego z myślą o tym, że kiedyś przyjdzie Wam ustawiać wentylacje mechaniczną na poziomie tych wskaźników. Celem jest pozyskanie wiedzy ułatwiającej interpretacje raportów snu pokazywanych na ekranie naszych urządzeń. Trochę chce Wam też uświadomić jak złożoną rzeczą potrafi być prawidłowe ustawienie terapii i tym samym zniechęcić do samodzielnych eksperymentów.
Zaczniemy od wskaźników związanych z objętością płuc. Opiszę tylko te najważniejsze z naszej perspektywy:
TLC-całkowita objętość płuc; przeciętnie wynosi ona 5-6 litrów ale nie oznacza to wcale, że jesteśmy w stanie wziąć tak głęboki oddech zawsze zostaje jeszcze objętość zalegająca RV
VC– pojemność życiowa, jest maksymalną ilością powietrza jaką jesteśmy w stanie zmieścić w płucach po maksymalnym wydechu i maksymalnym wdechu; zazwyczaj ok. 4,5 l u mężczyzn i 3,2 l u kobiet; u sportowców wyczynowych może to być nawet 6-8 l); inaczej to oczywiście TLC minus RV
TV (VT)– objętość oddechowa, czyli uśredniona ilość powietrza pobierana z każdym, swobodnym wdechem; zazwyczaj jest to około 500 ml; z tym parametrem spotkamy się najczęściej przy CPAP
Jak zauważycie w spoczynku wykorzystujemy więc tylko niewielką objętość (+-15%) naszych płuc. Z każdym wdechem wymieniamy więc tylko część znajdującego się w drogach oddechowych powietrza i w płucach znajdują się całe obszary w których wymiana gazowa nie jest w normalnych warunkach realizowana.
Dlaczego o tym piszę? W terapii PAP możemy aktywnie wpływać na na pojemność oddechową zwiększając podawane ciśnienie (IPAP). Łatwo w ten sposób zaburzyć naturalne mechanizmy kontroli wydechu, które są oparte o sprzężenie zwrotne powiązane z ilością dwutlenku węgla we krwi (a nie saturacją tlenem, jak się wielu wydaje). Tak więc pozbywając się zbyt dużej ilości CO2 możemy zaburzyć ten delikatny mechanizm, powodując bezdechy centralne i wywołać niebezpieczne zaburzenia w pH krwi.
W jaki sposób określić objętość oddechową? Najbardziej wiarygodną metodą jest oczywiście spirometria, która daje obiektywny pomiar objętości życiowej VC. W praktyce ustawiając terapię lekarze często nie mają jednak wyników spirometrii i wtedy wykorzystuje się wzory/przeliczniki do określenia tych parametrów.
TLC możemy oszacować ze wzoru:
Kobiety (ml): [28,6 – (0,06 x wiek)] x wzrost (cm).
Mężczyźni (ml): [36,2 – (0,06 x wiek)] x wzrost (cm)
W kontekście I:E ważny jest jeszcze Ti, czyli parametr długości fazy wdechu. Niekiedy można ustawić czas minimum i maksimum dla tego parametru aktywnie skracając albo wydłużając wdech pacjenta.
Na sprawę można patrzeć jeszcze szerzej, bo np. zwiększając objętość oddechową, możemy zmniejszyć częstotliwość oddechu, a to jak się okazuje bardzo pozytywnie wpływa na układ sercowo naczyniowy poprzez zwiększenie rzutu serca, zmienności rytmu zatokowego oraz spadek oporu naczyniowego… ale to już jest temat na zupełnie inny artykuł.